سیستم کنترل کشش خودرو با مدیریت هوشمند نیروی چرخها، از لغزش و هرزگردی جلوگیری میکند و کنترل خودرو را در شرایط دشوار مثل جاده خیس یا یخزده حفظ میکند. شاید هنگام رانندگی با چراغی روی صفحه کیلومتر مواجه شده باشید یا نام این سیستم را در مشخصات فنی خودرو شنیده باشید، اما دقیقاً ندانید چگونه کار میکند و چه تفاوتی با سیستم کنترل پایداری دارد.
در این مقاله از سایت آرتان موتور آریایی، بررسی میکنیم سیستم کنترل کشش خودرو چیست، چگونه عمل میکند، چه زمانی وارد مدار میشود و نشانههای خرابی آن کداماند تا با آگاهی بیشتر، رانندگی ایمنتری را تجربه کنید.
چرا از سیستم کنترل کشش در خودروها استفاده میشود؟
زمانی که جاده لغزنده باشد یا شتابگیری بهصورت ناگهانی انجام شود، احتمال دارد نیروی موتور بیشتر از میزان چسبندگی تایرها باشد و چرخها دچار لغزش شوند. این وضعیت میتواند باعث از دست رفتن تعادل، انحراف خودرو یا حتی تصادف شود. اما سیستم کنترل کشش با تشخیص سریع این لغزش، کاری می کند تا چسبندگی حفظ شود.
به همین دلیل، سیستم TCS نقش مهمی در افزایش ایمنی، حفظ کشش چرخها و عملکرد بهتر خودرو هنگام شتابگیری روی سطوح لغزنده دارد و به یکی از فناوریهای ضروری در خودروهای مدرن تبدیل شده است.
در مجموع TCS یکی از فناوریهای کلیدی در مجموعه سیستم کمک راننده یا ADAS محسوب میشود که تجربه رانندگی امنتر و مطمئنتری را فراهم میآورد. خواهان اطلاعات کامل درباره سیستم کمک راننده هستید؟ همین حالا کلیک کنید.
نحوه عملکرد سیستم کنترل کشش خودرو
عملکرد سیستم ترکشن کنترل (TCS) در ۴ مرحله خلاصه می شود:
- پایش مداوم سرعت چرخها
سنسورهای سرعت در هر چرخ، اطلاعات سرعت چرخش را به واحد کنترل الکترونیکی (ECU) میفرستند. این سنسورها معمولاً همانهایی هستند که در سیستم ترمز ضد قفل (ABS) استفاده میشوند.
- تشخیص لغزش
اگر ECU تشخیص دهد یک یا چند چرخ نسبت به دیگر چرخها سریعتر میچرخد — که نشاندهنده از دست دادن چسبندگی است — سیستم وارد عمل میشود. این وضعیت معمولاً هنگام شتابگیری ناگهانی یا روی سطوح لغزنده مانند برف، یخ یا باران رخ میدهد.
- واکنش سریع
در این مرحله، TCS ابتدا با مدیریت قدرت موتور وارد عمل میشود؛ به این صورت که با تنظیم دریچه گاز یا کاهش میزان نیروی ارسالی، از انتقال گشتاور بیش از حد به چرخها جلوگیری میکند. اگر این اقدام بهتنهایی کافی نباشد، سیستم بهصورت هوشمند ترمز را روی چرخ یا چرخهای دچار لغزش اعمال میکند تا سرعت آنها کاهش یافته و هماهنگی لازم با سایر چرخها ایجاد شود.
- بازگرداندن کنترل
این اقدامات به چرخها کمک میکند تا با سرعتی هماهنگتر بچرخند و در نتیجه چسبندگی به سطح جاده افزایش یابد. نتیجه، کاهش لغزش، حفظ کنترل خودرو و پایداری بهتر در مسیر است.
این عملکرد معمولاً بهصورت خودکار و در کسری از ثانیه انجام میشود، بهگونهای که اغلب راننده متوجه آن نمیشود، مگر اینکه چراغ هشدار TCS روی داشبورد چشمک بزند.
انواع سیستمهای کنترل کشش خودرو (TCS)
در خودروهای مدرن، سیستم کنترل کشش (TCS) تنها یک نوع نیست؛ بلکه میتواند بر اساس روش اجرا و فناوری به چند نوع مختلف تقسیم شود که هر کدام در شرایط خاصی بهتر و موثرتر عمل میکنند
| ویژگی | سیستم کنترل کشش (TCS) | سیستم کنترل پایداری (ESC / ESP) |
| هدف اصلی | جلوگیری از هرزگردی چرخهای محرک | حفظ پایداری خودرو و جلوگیری از انحراف از مسیر |
| حوزه عملکرد(شرایط فعال شدن) | شتابگیری و سطوح لغزنده | پیچها، مانورهای ناگهانی و انحراف مسیر |
| سنسورها | سرعت چرخها | سرعت چرخها، زاویه فرمان، نرخ چرخش (Yaw)، شتابسنجها |
| عملکرد | کاهش لغزش با ترمز چرخ یا کاهش نیرو | اعمال نیروی ترمز متغیر روی چرخها و کنترل قدرت موتور |
| کنترل جهت خودرو | ندارد | دارد، خودرو را به مسیر اصلی بازمیگرداند |
| پیچیدگی | سادهتر | پیشرفتهتر و جامعتر |
- سیستم کنترل کشش مبتنی بر ترمز
سیستم کنترل کشش خودرو مبتنی بر ترمز، رایجترین نوع TCS در خودروهای امروزی است. در این سیستم، زمانی که ECU لغزش چرخها را تشخیص میدهد، با اعمال ترمز بهصورت انتخابی روی چرخهای درگیر، سرعت آنها را کاهش میدهد تا چسبندگی دوباره برقرار شود. این فناوری از همان زیرساخت و سختافزار سیستمهایی مانند ترمز اضطراری خودکار و ABS استفاده میکند، با این تفاوت که هدف آن جلوگیری از هرزگردی و حفظ کشش خودرو است، نه توقف کامل برای پیشگیری از تصادف و برخورد! برای درک بهتر می توانید مطلب مربوط به ترمز اضطراری خودکار را بخوانید.
- سیستم کنترل کشش با کاهش قدرت موتور
در این نوع، همراه یا بهجای ترمز، TCS قدرت موتور را کاهش میدهد تا میزان نیروی ارسالی به چرخهایی که در حال لغزش هستند کم شود. این کار معمولاً با تنظیم دریچه گاز، کاهش سوخترسانی یا کاهش قدرت توربو انجام میشود. وقتی قدرت موتور کمتر شود، چرخها راحتتر به کشش مناسب میرسند.
- سیستم کنترل کشش با دیفرانسیل الکترونیکی
این نوع سیستم کنترل کشش خودرو پیشرفتهتر است و توزیع گشتاور بین چرخها را بهصورت الکترونیکی مدیریت میکند تا نیروی بیشتری به چرخهایی با کشش بهتر منتقل شود. در این فناوری، کنترل کشش تنها به ترمزگیری محدود نمیشود و سیستم با استفاده از کلاچهای چندصفحهای یا سایر مکانیزمهای کنترلی، میزان نیروی منتقلشده از طریق دیفرانسیل را تنظیم میکند؛ بهگونهای که هم چسبندگی افزایش یابد و هم پایداری خودرو در پیچها بهبود پیدا کند.
- سیستمهای یکپارچه با کنترل پایداری و توزیع گشتاور
در خودروهای پیشرفته، TCS بخشی از سیستمهای گستردهتر مانند کنترل پایداری الکترونیکی (ESC / ESP) و توزیع گشتاور فعال (Torque Vectoring) است. این دسته با ترکیب دادههای سنسورها و اعمال ترمز/توزیع نیرو به چرخها، علاوه بر جلوگیری از لغزش، پایداری خودرو در پیچها و مانورها را هم کنترل میکند و کمک میکند خودرو رفتار دینامیکی بهتری داشته باشد.
- مقایسه سیستم کنترل کشش و سیستم کنترل پایداری
سیستم کنترل کشش (TCS) بهطور اختصاصی برای جلوگیری از هرزگردی چرخهای محرک طراحی شده است و تنها زمانی فعال میشود که چرخها هنگام شتابگیری بیش از حد بچرخند. این سیستم قادر به کنترل مسیر کلی خودرو نیست و تمرکز آن صرفاً روی حفظ چسبندگی چرخهاست.
در مقابل، سیستم کنترل پایداری (ESC یا ESP) عملکرد وسیعتری دارد؛ بهگونهای که اگر خودرو به هر دلیلی از مسیر راننده منحرف شود، این سیستم با استفاده از سنسورها انحراف را تشخیص داده و با اعمال نیروی متغیر ترمز روی چرخها و در صورت نیاز کاهش قدرت موتور، خودرو را به مسیر اصلی بازمیگرداند. بنابراین ESC نه تنها کشش چرخها را مدیریت میکند، بلکه پایداری و کنترل جهت حرکت خودرو را نیز تضمین میکند، در حالی که TCS تنها به جلوگیری از لغزش چرخها محدود میشود. برای اطلاعات کامل درباره سیستم کنترل پایداری خودرو مطلب مربوط به آن را بخوانید.
مزایای سیستم کنترل کشش خودرو (Tcs)
فواید و مزایای کاربرد سیستم ترکشن کنترل شامل موارد زیر است:
- افزایش ایمنی رانندگی: جلوگیری از لغزش چرخها در باران، برف، یخ و جادههای خیس و کاهش خطر تصادف.
- حفظ کشش هنگام شتابگیری: انتقال بهتر نیروی موتور به چرخها و جلوگیری از هرزگردی در حرکت یا شتاب ناگهانی.
- بهبود پایداری خودرو: کاهش لغزش و افزایش ثبات خودرو در مسیرهای ناهموار و پیچهای تند.
- کاهش فرسایش تایرها: جلوگیری از سایش بیش از حد چرخها و افزایش عمر مفید لاستیکها.
- افزایش اعتماد به رانندگی: رانندگی مطمئنتر در شرایط دشوار، با کنترل بهتر خودرو توسط سیستم.
- عملکرد بهتر در شرایط سخت: کمک به راننده در مسیرهای شیبدار، شنی یا گلآلود و خودروهای پرقدرت یا SUV.
روش فعال و غیرفعال سازی سیستم کنترل کشش خودرو
- فعال کردن TCS: سیستم کنترل کشش خودرو یا ترکشن کنترل بهصورت پیشفرض با روشن شدن خودرو فعال میشود و زمانی وارد مدار میگردد که ECU لغزش یا هرزگردی چرخها را تشخیص دهد. در این حالت، چراغ یا نشانگر مخصوص TCS روی داشبورد روشن یا چشمکزن میشود تا راننده از عملکرد سیستم مطلع گردد.
- غیر فعال کردن TCS: در اکثر خودروها سیستم کنترل کشش همیشه فعال است، مگر اینکه راننده آن را بهصورت دستی خاموش کند؛ برای این منظور معمولاً یک دکمه «TCS OFF» روی داشبورد یا کنسول وجود دارد که با فشار دادن آن سیستم غیرفعال میشود و چراغ هشدار روشن میماند.
علائم خرابی سیستم کنترل کشش(Tcs) در خودرو
نشانه های خرابی سیستم کنترل کشش خودرو عبارتند از:
- روشن شدن همزمان چراغهای TCS، ABS یا Check Engine: گاهی خرابی سنسورها یا ماژولها باعث میشود چراغهای مرتبط با سیستم ترمز و موتور همزمان روشن شوند.
- لغزش غیر معمول چرخها هنگام شتابگیری: اگر چرخها بدون دلیل مشخص بیش از حد بچرخند و کشش کاهش یابد، احتمالاً TCS قادر به کنترل درست چرخها نیست.
- از دست دادن کشش در جادههای لغزنده: عدم توانایی خودرو در حفظ چسبندگی؛ در شرایط برفی، یخزده یا بارانی، نشاندهنده اختلال در عملکرد سیستم کنترل کشش خودرو است.
- چراغ TCS بعد از استارت روشن یا خاموش نمیشود: در حالت عادی چراغ برای چند ثانیه روشن و سپس خاموش میشود؛ روشن نشدن یا باقی ماندن دائمی آن میتواند علامت خرابی باشد.
- عملکرد نامنظم یا قطع ناگهانی TCS: در صورت مشکل در قطعات الکترونیکی یا سنسورها، سیستم ممکن است گاهی وارد عمل نشود یا کنترل کشش را بهصورت ناپایدار اعمال کند.
البته روشن شدن چراغ TCS همیشه به معنای خرابی کامل نیست؛ ممکن است ناشی از اختلال موقت سنسورها یا تداخل اطلاعات باشد، اما در هر صورت نیاز به بررسی و عیبیابی دارد.
انواع خودروهای ایرانی دارای سیستم کنترل کشش
خودروهایی که در ایران دارای سیستم کنترل هستند عبارتند از:
- دیگنیتی (خودروهای مونتاژی توسط بهمن موتور)
- فیدلیتی (خودروهای مونتاژی توسط بهمن موتور)
- تارا
- خودرو سهند
- فونیکس تیگو ۷ پرو
- فونیکس تیگو ۸ پرو
- KMC K7
آنچه در مقاله سیستم کنترل کشش خودرو خواندیم
در این مقاله با سیستم کنترل کشش خودرو (TCS) آشنا شدیم و فهمیدیم که این سیستم یکی از مهمترین فناوریها در سیستم کمک راننده است. بررسی کردیم که ترکشن کنترل چگونه با تشخیص لغزش چرخها و اعمال ترمز یا کاهش نیروی موتور، از هرزگردی چرخها جلوگیری میکند و کنترل خودرو را در مسیرهای لغزنده یا پیچدرپیچ حفظ میکند. همچنین با انواع سیستمهای کنترل کشش، نحوه عملکرد، علائم خرابی، مزایا و تفاوت آن با سیستم کنترل پایداری آشنا شدیم.
در پایان، مشاهده کردیم که برخی خودروهای ایرانی، بهویژه دیگنیتی و فیدلیتی، توسط گروه بهمن به صورت استاندارد مجهز به سیستم کنترل کشش ارائه میشوند و ایمنی رانندگی را افزایش میدهند.